جامع الاطراف داده و ضمن آن ، اخبار و راويان حديث رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - را به چهار دسته و گروه تقسيم فرموده و بر روى مسائل عمده‌اى از جمله : ناسخ و منسوخ ، انگشت نهاده و حقيقت و واقعيت امر را كاملا براى ما روشن كرده است « 1 » . و در خطبهء اول نهج البلاغه ، بخش هشتم ( بخش قرآن ) كه داراى مسائل بسيار شگفت‌انگيز و عميق دانشهاى قرآنى است ، فرمود : « كتاب ربكم فيكم ، مبيّنا حلاله و حرامه . . . ناسخه و منسوخه . . . » « 2 » ( كتاب خدا در ميان شماست در حالى كه حلال و حرامش . . . ناسخ و منسوخش روشن و آشكار است ) . 7 - « مسعدة بن صدقه » گزارش كرده است كه امام صادق - عليه السّلام - در احتجاج با گروهى از متصوفه كه به استناد پاره‌اى از آيات قرآن با آن حضرت در زمينهء « زهد و ايثار » به احتجاج پرداخته بودند ، چنين فرمود : « آيا شما ناسخ و منسوخ قرآن و محكم و متشابه آن را به خوبى دريافته‌ايد ؟ ! چرا كه در چنين موارد و زمينه‌ها و چنين علومى است كه دسته‌هايى از اين امت گمراه شده و يا به هلاكت رسيدند ، بنابراين ، چه زشت و نازيبا و نكوهيده است آنچه شما به سويش رفتيد و مردم را نيز

--> ( 1 ) سليم بن قيس ، هلالى ، كتاب سليم ، تهران : دار الكتب ، ص 103 - 107 . از محمد بن يعقوب كلينى ، پيشين ، ج 1 ، ص 50 ح 1 . حر عاملى ، پيشين ، ج 27 ، صص 206 - 208 ، ح 1 ، از باب 14 . سيد رضى ، نهج البلاغه به كوشش صبحى صالح ، چاپ اول - بيروت : 1378 ه . ق ، صص 325 - 328 ، خطبه 210 . احمد بن على ، الطبرسى ، الاحتجاج ، ج 1 ، 1386 ه . ق ، عراق - نجف اشرف : مطبعة النعمان ، صص 393 - 395 . ( 2 ) سيد رضى ، پيشين ، خطبه اول - بخش هشتم ، ص 44 و 45 . سيد مهدى ، جعفرى ، پژوهشى در اسناد و مدارك نهج البلاغه ، انتشارات قلم ، 1356 ه . ق - تهران ، ص 136 ، به نقل از تحف العقول ، ابن شعبه حرانى ، 67 . كلينى ، كافى ، پيشين ، ج 1 ، ص 140 . لازم به تذكر است كه ما در صدد جمع‌آورى همهء روايات و گزارشهاى نورانى رسيده از سوى ائمه اهل بيت - عليهم السلام - نيستيم بلكه هدف ما تنها نشان دادن اهميت و ارزش اين مسأله ( پديدهء نسخ در اسلام ) در فرهنگ دامن‌گستر اسلام بود كه مسأله از بديهيات و ضروريات فرهنگ اسلام بوده و احدى را نمىرسد كه آن را انكار و يا توجيه غير قابل قبول نمايد و مسأله در بين مدارك فريقين و اصول و مسانيد امت اسلامى بويژه فرهنگ نورانى مذهب حقهء ائمهء اهل بيت - عليهم السلام - چون آفتاب در نصف النهار بوده و هرگز با هيچ دليلى قابل انكار و توجيه نيست و در تبيين و نقد ادلهء منكران اين مطلب را نشان خواهيم داد ان شاء اللّه .